واژهشناسی و مفهوم کلیدی (Heng):
هِنگ (Heng) به معنی پایداری، استقامت و دوام است. ایدهنگار آن، تصویری نمادین از عبور قایق از رودخانه است: دو خط افقی در بالا و پایین نمایانگر رودخانه، در سمت راست یک قایق به همراه سهسرنشین در حال عبور از رودخانه، و در سمت چپ، ایدهنگار یک قلب که به بزرگی قایق است. عبور از رودخانه یا آب بزرگ، نماد انجام کارهای سخت و پرمخاطره برای رسیدن به سطحی متعالیتر است.
بر همین اساس، این نام و تصویر وضعیتی را نشان میدهد که قوای فرد در مسیری پر فراز و نشیب، یکدل و یکپارچه شده و پایداری میورزد. همین حال در رابطهی فرد با دیگران در جریان است.
ساختارشناسی: باد (☴) در پایین، تندر (☳) در بالا
در ششخطی ۳۱ (جذبه)، شاهد آغاز پیوند میان دختر کوچکتر (دریاچه) و پسر کوچکتر (کوه) بودیم. در اینجا، همراهی و پایداریِ بزرگترین دختر (باد) و بزرگترین پسر (تندر) را در مسیر زندگی شاهد هستیم. این، همانند عشق و جذبهای است که به پیوندی جاودانه و راهی ابدی میانجامد.
بر همین اساس، ۳۱ جذبهای است که دروازهی مسیر را میگشاید و پیوندی تازه میان روان(نفس) و آگاهی(روح) برقرار میکند. پس از این گشایش، فرد باید بتواند در مسیر پایداری کند تا این آگاهی، در روان و زندگیاش جاری شود. همانگونه که امام علی (ع) میفرمایند: «کار اندکی که ادامه یابد، از کار بسیارى که از آن به ستوه آیى امیدوار کنندهتر است.» )نهجالبلاغه، حکمت ۲۷۸).
باد در پایین و تندر در بالا نشان میدهد: زنی بالغ در خانه (درون) است و مردی بالغ در جهان (بیرون) عمل میکند. فرد در درون، خستگیناپذیر، پایدار و مطیع است و در بیرون، قدرتمند و پویا تا انتها ادامه میدهد. از روی دیگر «باد» به «تندر» میرسد؛ به این معنا که با فرمانبری و استقامت در مسیر، آگاهی در ذهن فرد طلوع میکند. این شیوهای اصیل برای دستیابی به حقیقت است.
برای آیهی وَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّىٰ يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ(۹۹ – حجر) دو معنا در نظر گرفته میشود که هماهنگ با این دو معنای ساختاری است: ۱- و پروردگارت را تا هنگامِ رسیدنِ مرگْ (که مصداق یقین است)، بندگی کن. ۲- و پروردگارت را تا هنگامِ رسیدنِ یقینْ و آگاهیِ قطعیْ بندگی کن.
ویژگیهای روانی-عملکردی:
باد در پایین نشان میدهد که فرد ادامه میدهد. اگر راهی بسته شود، راهی دیگر را امتحان میکند و اگر راه مسدود باشد، صبورانه منتظر میماند تا در زمانی دیگر دوباره تلاش کند. او با مسیر سازگار میشود و مطیعانه از پیمودن مسیر دست نمیکشد.
اما پایداری در مسیر، نیاز به فعالیتی قدرتمند و هماهنگ با هر لحظه دارد. نمیتوان بدون کنش یا بدون بهکارگیری شیوهی هماهنگ با هر لحظه، در مسیر پایدار ماند. اینگونه، فرمانبری و قدرتمندی درهم میآمیزند تا فرد بتواند به درستی ادامه دهد و ثمرهٔ این استقامت را ببیند.
با این حال، همه در این پایداری یکسان نیستند. فردی که ضعیف باشد، توانایی پایداری کردن را ندارد و شتابزده در پی رسیدن به چیزهایی است که تنها پس از پیمودن مسیر ممکن میشود و در نتیجه سرافکنده میشود. کسی که تعادل نداشته باشد و با صرف نیرو بخواهد شتابزده به نتیجه برسد نیز ثبات و پایداری ندارد و سرافکنده میشود. همچنین، فردی که همواره با نرمی و انعطاف محض عمل کند، در شرایطی که رفتاری استوار و محکم هماهنگ است، با بداقبالی روبرو میشود. حتی اگر فرد پایدار باشد اما در جا و مسیر نادرست، ارادهْ خاستگاه حقیقی ندارد، مقصد نامناسب است و ادامه دادن سودی برای او ندارد.
سیر معنایی:
ششخطی ۳۱ مانند جذبهای است که فرد را به راه میخواند. پس از باز شدن این راه، فرد باید در مسیر «پایداری» کند و «استقامت» داشته باشد، در غیر اینصورت به جایی نمیرسد.
گفتارهای شش خطی 32