ریشهشناسی و مفهوم کلیدی:
واژه «Song» در چینی به معنای اختلاف، دادخواهی، یا بردن یک اختلاف به پیشگاه قانون است. در بعد درونی، این به معنای "کشمکش درونی" یا "محاکمهی نفس" است؛ جایی که خرد بر ضد تمایلات نفسانی و عادات کهنه وارد صحنه میشود. بازتاب بیرونی آن نیز چنین کشمکش و محاکمهای را نشان میدهد.
ساختارشناسی و نمادها:
ساختار این ششخطی، آسمان (☰) در بالا و آب (☵) در پایین است.
- آسمان (در بالا): نماد خرد ناب، آگاهی روشن و پاک، عدالت و ارادهی متعالی است که به سوی روشنایی و تعالی گرایش دارد.
- آب (در پایین): نماد خواستههای نفسانی، عادات کهنه ، هیجانات و تمایلات رو به پایین است.
این دو نیرو در جهت مخالف یکدیگر حرکت میکنند؛ نیمی از وجود فرد خواهان روشنایی و بالا رفتن است (آسمان)؛ نیمی دیگر، خواهان فرو رفتن در عادات بد، افکار نامناسب و باورهای ناکارآمدی است که او را زمینگیر کردهاند (آب).
ویژگیهای روانی-عملکردی و راه حل:
فرد در این وضعیت، هوشیارانه با عادتهای نامناسب، باورهای غلط و رفتارهای نادرست (در درون یا بیرون) روبرو میشود و یک "اختلاف حقیقی" شکل میگیرد. در این حال، فرد ارادهای استوار دارد و میتواند در میان مشکلات با حفظ بینش درست و تعادل درونی، صادقانه ادامه دهد.
- هوشیاری مداوم، قاطعیت خردمندانه و یا رها کردن کشمکش: رویارویی با اختلافات، نیازمند ذهنی هوشیار و بدون سردرگمی است. از نظر درونی، این یعنی "پایان دادن به هر فکر نامناسب در همان ابتدای کار" این عمل، تجلی "آسمان در بالای آب" است. در بیرون نیز بهترین و آرمانیترین حالت در کشمکش، برخورد آگاهانه، قاطع و به جا از سوی فردی با قدرت و جایگاه مناسب است. البته این محکمی، سرسختی خشک و نامعقول نیست، بلکه ریشه در عقل و خرد دارد که طبیعتاً مورد پذیرش قرار میگیرد.
- با این حال، توصیهی اصلی این است که از ادامه دادن به کشمکش و ادامه دار شدن آن جداً پرهیز کنید. ادامه دار شدن آن نشان از عدم جایگاه قدرتمند خرد در درون یا در وضعیت بیرونی دارد که نشان میدهد امکان حل کردن مسئله با اقامهی دعوا ممکن نیست.
نمونههای عرفانی:
- مجنون و ناقه در مثنوی مولوی: این داستان دقیقاً تقابل آسمان و آب را نشان میدهد:
همچو مجنوناند و چون ناقهش یقین / میکشد آن پیش و این واپس به کین
میل مجنون پیش آن لیلی روان (آسمان) / میل ناقه پس پی کره دوان (آب، زمین)... کشمکش میان این دو، مسئلهی اصلی رهرو است.
سیر معنایی
در مسیر رشد و تربیت (۴)، انتظار و صبوری برای عبور از تمام ساختارهای ذهنی ناکارآمد یا شرایط نامناسب کافی نیست، یا باعث میشود به سطح عمیقتری از این ساختارها پی ببریم (۵). به این ترتیب، فرد با عادات کهنه، تمایلات نفسانی عمیق یا بازتاب این ساختارها در بیرون روبرو میشود. اما فرد آگاه است و همنشینی آگاهی و نفسانیت، کشمکش ایجاد میکند.
با اینکه این وضعیت خوشایند نیست، اما مرحلهای ضروری برای پاکسازی و ورود به سطوح بالاتر است. بدون شناسایی و روبرو شدن با این تمایلات کهنهٔ درونی، رشد امکانپذیر نیست.
گفتارهای شش خطی 6